Cała pierwsza jednostka od zera: wymowa, ser, tener, narodowości, liczby, czasowniki na -AR i zwrotne, zawody i gotowa prezentacja o sobie. Z generatorami ćwiczeń, bo języka nie da się nauczyć czytaniem, tylko powtarzaniem.
Cała jednostka kręci się wokół trzech rzeczy: przedstaw się, powiedz skąd jesteś, powiedz co robisz. Reszta to gramatyka, która pozwala to zrobić poprawnie. Jeśli opanujesz dwa dialogi ze strony 7, masz połowę kartkówki.
Hiszpański zapisuje pytania i wykrzyknienia w klamrach z obu stron: ¿Cómo te llamas?, ¡Hola! Brak odwróconego znaku na początku to najtańszy sposób na stratę punktu.
Odpowiedzi do ćwiczenia 1.1.a: 1. Chen es de China. 2. Natalia estudia Turismo. 3. El chico de Brasil se llama Luiz. 4. Natalia es de Polonia. 5. Chen estudia Filología Española. 6. Luiz es profesor de baile.
To są zwroty z ćwiczenia 1.5. Nauczyciel będzie ich używał, a ty możesz ich używać zamiast milczenia.
| Po hiszpańsku | Po polsku |
|---|---|
| ¿Cómo se dice…? | Jak się mówi…? |
| ¿Cómo se escribe…? | Jak się to pisze…? |
| ¿Cómo se pronuncia…? | Jak się to wymawia…? |
| ¿Qué significa…? | Co znaczy…? |
| ¿Puedes repetir? | Możesz powtórzyć? |
| ¿Puedes escribir en la pizarra? | Możesz napisać na tablicy? |
| Más despacio, por favor. | Wolniej, proszę. |
| No sé. | Nie wiem. |
| No comprendo. / No entiendo. | Nie rozumiem. (dwa zamienne zwroty) |
| Por ejemplo… | Na przykład… |
| Perdón. / Lo siento. | Przepraszam (zaczepka). / Przykro mi (przeprosiny). |
| fácil ≠ difícil, bien ≠ mal, sí ≠ no | łatwy ≠ trudny, dobrze ≠ źle, tak ≠ nie |
Dobra wiadomość: hiszpański czyta się tak, jak się pisze. Zasad jest kilkanaście i są bez wyjątków, więc po jednym wieczorze przeczytasz poprawnie każde słowo, nawet takie, którego nigdy nie widziałaś. Zła wiadomość: te kilkanaście zasad trzeba znać, bo literka g potrafi brzmieć na dwa zupełnie różne sposoby.
Losowe słowo z podręcznika, cztery wersje wymowy, jedna poprawna. Zapis jest „po polsku”, nie fonetyczny, bo chodzi o to, żeby trafić w dźwięk, a nie zdać z fonetyki.
Żółta ramka ze strony 8. Jeśli zapamiętasz te pięć linijek, nie musisz pamiętać reszty zasad.
| Łańcuch | Jak brzmi | Przykłady |
|---|---|---|
| CA, QUE, QUI, CO, CU | twarde k | cama, queso, quince, color, cucaracha |
| ZA, CE, CI, ZO, ZU | seplenione s (w Ameryce zwykłe s) | Zambia, cero, cinco, zoo, zumo |
| JA, GE/JE, GI/JI, JO, JU | gardłowe ch | jamón, jefe, general, jirafa, girasol, José, julio |
| GA, GUE, GUI, GO, GU | twarde g, u nieme | gato, guerra, guitarra, gordo, guapo |
| GÜE, GÜI | gwe, gwi, u się czyta | vergüenza, pingüino |
Dwie kropki nad ü (diereza) są jedynym powodem, dla którego to u w ogóle słychać. Bez nich guitarra to „gitarra”, z nimi pingüino to „pingwino”.
W kolumnie „nazwa” jest to, co mówisz, kiedy literujesz. Przyda się przy ¿Cómo se escribe tu apellido?, bo „Urbanelis” nikt nie zapisze ze słuchu.
| Litera | Nazwa | Przykłady |
|---|---|---|
| A | a | América, amigo |
| B | be | Barcelona, Bolivia |
| C | ce | Canadá, Colombia, Cuba / cero, cinco |
| CH | che | China, chocolate, chico |
| D | de | Dinamarca, domingo |
| E | e | España, Ecuador |
| F | efe | Francia, fiesta |
| G | ge | Galicia, gol, Guatemala / gente, girasol / guerra, guitarra |
| H | hache | Holanda, hola |
| I | i | Italia, inteligente |
| J | jota | Japón, jueves |
| K | ka | kilómetro, kilogramo |
| L | ele | Lima, lunes |
| LL | elle | Sevilla, ella, paella |
| M | eme | Madrid, martes |
| N | ene | Nigeria, nosotros |
| Ñ | eñe | España, mañana |
| O | o | Oslo, ocho |
| P | pe | Perú, plátano |
| Q | cu | ¿qué?, queso / ¿quién?, quince |
| R | erre | Rusia, perro / caro, pero |
| S | ese | Suecia, sábado |
| T | te | Turquía, tomate |
| U | u | Uruguay, uno |
| V | uve | Valencia, viernes |
| W | uve doble | Taiwán |
| X | equis | taxi, examen |
| Y | i griega | yo, hoy, reyes |
| Z | zeta | zapato, zumo, zorro |
Samogłoski: a, e, i, o, u. Wymawia się je zawsze tak samo, krótko i czysto, bez polskiego „przeciągania”. Reszta to spółgłoski.
Najważniejszy czasownik w całej jednostce i jeden z najbardziej nieregularnych w języku. Nie da się go wyprowadzić z żadnej reguły, trzeba go po prostu umieć jak tabliczkę mnożenia.
| Yo | soy | jestem |
| Tú | eres | jesteś |
| Él / Ella / Usted | es | on, ona, pan/pani jest |
| Nosotros / Nosotras | somos | jesteśmy |
| Vosotros / Vosotras | sois | jesteście |
| Ellos / Ellas / Ustedes | son | oni, one, państwo są |
| Do czego | Przykład | Po polsku |
|---|---|---|
| Presentación | Yo soy Natalia Nowak. | przedstawianie się |
| Nacionalidad u origen | Ella es de Polonia. | narodowość i pochodzenie |
| Profesión | Nosotros somos arquitectos. | zawód |
| Tiempo | ¿Qué hora es? Son las 14:00. | godzina |
| Descripción | Tú eres muy guapo y simpático. | opis osoby lub rzeczy |
W tej jednostce pojawia się jeszcze jeden czasownik „być”: estar, ale tylko w pytaniu ¿cómo estás? Zapamiętaj na razie tyle, że ser to cechy stałe (kim jesteś, skąd jesteś), a estar to stan chwilowy (jak się czujesz). Pełna rozprawa będzie w kolejnych jednostkach.
| 1 | Tú eres español, de Barcelona. |
| 2 | Ellas son Natalia y Vero. |
| 3 | Usted es el director de la escuela. |
| 4 | Yo soy de Ecuador. |
| 5 | Nosotras somos turistas. |
| 6 | Santiago es millonario. |
| 7 | Vosotros sois de Europa. |
| 8 | Ella es cristiana. |
| 9 | Vosotras sois ingenieras. |
| 10 | Carolina es pintora. |
| 11 | Álvaro es actor. |
| 12 | Javier y Telmo son de Galicia. |
Narodowość w hiszpańskim to przymiotnik, więc zmienia się przez rodzaj i liczbę, i pisze się małą literą. Soy polaca, nie „Polaca”. Nazwa kraju wielką: Polonia.
Dwa sposoby na to samo zdanie: Soy de Polonia (jestem z Polski, nazwa kraju) albo Soy polaca (jestem Polką, przymiotnik). Pierwszy jest łatwiejszy, bo nie trzeba znać formy żeńskiej.
Wszystkie kraje z map ze stron 10 i 11, plus kilka, o które lubią pytać. Każdy pokazuje cztery formy i zasadę, z której wynikają.
| Końcówka męska | Żeńska | Przykład |
|---|---|---|
| -o | -a | polaco → polaca, chino → china |
| spółgłoska | + a | español → española, inglés → inglesa |
| -e, -a, -ú, -í | bez zmian | canadiense, belga, hindú, iraní |
| Liczba mnoga | Zasada | Przykład |
|---|---|---|
| kończy się na samogłoskę | + s | polacos, polacas, italianos |
| kończy się na spółgłoskę | + es | franceses, alemanes, españoles |
| -ú, -í | + es (lub samo s) | hindúes, iraníes |
Pułapka na akcent: inglés ma kreskę, ale inglesa i ingleses już nie. Tak samo francés → francesa, alemán → alemana, alemanes. Akcent graficzny znika, bo po dodaniu sylaby wymowa i tak wypada tam, gdzie trzeba.
Do 15 trzeba wykuć. Od 16 do 29 jest jedno słowo z dieci- i veinti-, od 31 w górę pisze się osobno z y. To wszystko, cała reszta to konsekwencja.
Wyjątki, o które pyta każda kartkówka: 30 to treinta, nie „trenta”. 100 to cien, ale 101 to ciento uno. Okrągła setka ma krótką formę, wszystko powyżej długą.
Kliknięcie pokazuje zapis słowny. Dziesiątki są wyróżnione, bo to one trzymają cały system.
Losowa liczba od 0 do 101, cztery zapisy, jeden poprawny. Pozostałe to dokładnie te błędy, które robi się najczęściej.
Ćwiczenie 1.13, tylko że nie kończy się po dwunastu działaniach. Słówka: más (+), menos (−), por (×), entre (÷), es igual a (=).
Hiszpańskie czasowniki dzielą się na trzy grupy: na -ar, -er i -ir. W tej jednostce masz tylko pierwszą, i to jest dobra wiadomość, bo to grupa największa i najbardziej regularna. Odcinasz -ar i doklejasz sześć końcówek. Zawsze te same.
| Yo | hablo |
| Tú | hablas |
| Él / Ella / Usted | habla |
| Nosotros/as | hablamos |
| Vosotros/as | habláis |
| Ellos / Ellas / Ustedes | hablan |
hablar, bailar, cantar, estudiar, cocinar, pintar, trabajar, desayunar, cenar, viajar, necesitar
mówić, tańczyć, śpiewać, uczyć się, gotować, malować, pracować, jeść śniadanie, jeść kolację, podróżować, potrzebować
Jedyna rzecz do zapamiętania osobno to kreska w -áis. Bez niej akcent spadłby na złą sylabę.
Odmieniają się identycznie, tylko dochodzi zaimek przed czasownikiem. W bezokoliczniku siedzi on na końcu: llamarse, levantarse.
| Yo | me llamo |
| Tú | te llamas |
| Él / Ella / Usted | se llama |
| Nosotros/as | nos llamamos |
| Vosotros/as | os llamáis |
| Ellos / Ellas / Ustedes | se llaman |
llamarse, apellidarse, levantarse, afeitarse, peinarse, maquillarse, ducharse, asustarse, dedicarse
nazywać się (imię), nazywać się (nazwisko), wstawać, golić się, czesać się, malować się, brać prysznic, bać się, zajmować się
Po polsku mamy jedno „się” dla wszystkich osób, po hiszpańsku sześć różnych słówek. To jest dokładnie to miejsce, w którym wszyscy się przewracają: me, te, se, nos, os, se.
Losuje czasownik zwykły albo zwrotny i osobę. Zrób serię dwudziestu, a potem wróć tu wieczorem. Serio, to działa lepiej niż czytanie tabelki dziesięć razy.
| 1 | Natalia habla muy bien español. |
| 2 | Tú bailas música latina en la discoteca. |
| 3 | ¿A qué os dedicáis vosotras? |
| 4 | ¿Cómo se llama tu profesor? |
| 5 | Felipe se levanta temprano. |
| 6 | ¿Qué desayunáis vosotros en vuestro país? |
| 7 | Nosotros los españoles trabajamos mucho. |
| 8 | Yo me apellido Vázquez García. |
| 9 | Usted cena siempre en el restaurante. |
| 10 | ¿Dónde trabajan ustedes? |
| 11 | Yo canto en la ducha. |
| 12 | ¿Qué estudias tú? |
Drugi nieregularny czasownik jednostki. Znaczy „mieć”, ale Hiszpanie używają go też tam, gdzie my mówimy „jestem”: tengo hambre to dosłownie „mam głód”, czyli jestem głodna. Dlatego nie da się go tłumaczyć słowo w słowo.
| Yo | tengo |
| Tú | tienes |
| Él / Ella / Usted | tiene |
| Nosotros/as | tenemos |
| Vosotros/as | tenéis |
| Ellos / Ellas / Ustedes | tienen |
W trzech formach e zmienia się w ie: tienes, tiene, tienen. W nosotros i vosotros zostaje e, bo akcent pada gdzie indziej. A yo ma własną formę tengo z doklejonym g, jak kilka innych czasowników, które poznasz później.
Schemat „ja z g, trzy formy z ie, my i wy normalnie” wraca potem w venir, więc warto go zauważyć teraz.
| Do czego | Przykład | Po polsku |
|---|---|---|
| Edad | Natalia tiene 20 años. | wiek: Natalia ma 20 lat |
| Posesión | Chen tiene un amigo brasileño. | posiadanie |
| Sensaciones | Luiz tiene frío. | doznania: jest mu zimno |
| Sentimientos | Tiene miedo a los ratones. | uczucia: boi się myszy |
Wiek to zawsze tener, nigdy ser. Tengo 15 años. I zawsze z wyrazem años, samo „tengo 15” nie wystarczy.
| Hiszpański | Dosłownie | Znaczy |
|---|---|---|
| tener frío / calor | mieć zimno / ciepło | jest mi zimno / gorąco |
| tener hambre / sed | mieć głód / pragnienie | jestem głodna / chce mi się pić |
| tener sueño | mieć sen | chce mi się spać |
| tener miedo (a algo) | mieć strach | boję się czegoś |
| tener fiebre | mieć gorączkę | mam gorączkę |
| tener … años | mieć … lat | mam … lat |
| tener novio / novia | mieć chłopaka / dziewczynę | to samo |
| tener un perro / un gato | mieć psa / kota | to samo |
| 1 | Tú tienes un gato. |
| 2 | Javi tiene una furgoneta. |
| 3 | Ellas tienen mucho dinero. |
| 4 | ¿Tienen ustedes el abono de metro? |
| 5 | Yo tengo los ojos verdes. |
| 6 | ¿Cuántos años tienes tú? |
| 7 | Mi abuela tiene 85 años. |
| 8 | Vosotros tenéis un amigo en Perú. |
| 9 | Los españoles tienen pocos hijos. |
| 10 | ¿Tiene usted calor? |
| 11 | Yo tengo sed, necesito un refresco. |
| 12 | Mis amigos tienen una casa en la playa. |
Zawód mówi się bez rodzajnika: Soy profesora, nie „soy una profesora”. To różnica wobec angielskiego i najczęstszy błąd na początku.
| On | Ona | Po polsku |
|---|---|---|
| dependiente | dependienta | sprzedawca |
| enfermero | enfermera | pielęgniarz, pielęgniarka |
| profesor | profesora | nauczyciel |
| camarero | camarera | kelner |
| bombero | bombera | strażak |
| azafato | azafata | steward, stewardesa |
| secretario | secretaria | sekretarz |
| cura | — | ksiądz (tylko męska forma) |
| deportista | deportista | sportowiec, bez zmian |
| periodista | periodista | dziennikarz, bez zmian |
| cantante | cantante | piosenkarz, bez zmian |
| policía | policía | policjant, bez zmian |
Zawody na -ista i -ante mają jedną formę dla obu rodzajów, a rodzaj pokazuje rodzajnik: el periodista, la periodista. Te na -o zamieniają je na -a, a te na spółgłoskę dostają -a.
Kliknij zawód, potem miejsce pracy. Dobra para zazieleni się i zniknie z gry. Ćwiczenie 1.19 w wersji, która sama sprawdza.
Ćwiczenie 1.27 i 1.28 to w praktyce zapowiedź wypracowania, które prędzej czy później trzeba będzie napisać. Najpierw tekst Natalii z tłumaczeniem, potem gra w prawdę i fałsz, a na końcu gotowy szkielet, w który wstawiasz swoje dane.
Hola a todos y a todas:
Me llamo Natalia y me apellido Nowak. Soy polaca, de Varsovia, la capital de Polonia, pero ahora vivo en España. Mis padres viven en Varsovia. Tengo un hermano que vive y trabaja en Londres. Él es ingeniero. Mi papá es arquitecto y mi madre trabaja en una guardería. Tengo 20 años. Estudio Turismo porque me gusta viajar. Hablo polaco, inglés, español y un poco de alemán. Tengo muchos amigos polacos y dos extranjeros, que son Chen y Luiz. Chen es chino, de Pekín, estudia Filología Hispánica y tiene 23 años. Luiz es brasileño, de São Paulo, y trabaja de profesor de baile. Tiene 27 años. Chen y Luiz son mis compañeros de piso. Mi gato Kuki también vive con nosotros. Él no estudia ni trabaja.
Saludos, besos y hasta pronto. Natalia
Po polsku: nazywam się Natalia Nowak, jestem Polką z Warszawy, stolicy Polski, ale teraz mieszkam w Hiszpanii. Rodzice mieszkają w Warszawie. Mam brata, który mieszka i pracuje w Londynie, jest inżynierem. Tata jest architektem, mama pracuje w żłobku. Mam 20 lat. Studiuję turystykę, bo lubię podróżować. Mówię po polsku, angielsku, hiszpańsku i trochę po niemiecku. Mam wielu polskich przyjaciół i dwóch zagranicznych: Chena i Luiza. Chen jest Chińczykiem z Pekinu, studiuje filologię hiszpańską i ma 23 lata. Luiz jest Brazylijczykiem z São Paulo, pracuje jako nauczyciel tańca, ma 27 lat. Chen i Luiz są moimi współlokatorami. Mój kot Kuki też z nami mieszka. Nie uczy się ani nie pracuje.
Kliknij V albo F. Po kliknięciu dostajesz uzasadnienie, bo na kartkówce i tak trzeba będzie powiedzieć dlaczego.
Ćwiczenie 1.28. Wstaw swoje dane w nawiasy kwadratowe i masz gotowy tekst. Każde zdanie używa czegoś z tej jednostki, więc to też jest ściąga z gramatyki.
| Zdanie | Co ćwiczy |
|---|---|
| ¡Hola a todos y a todas! | powitanie |
| Me llamo [imię] y me apellido [nazwisko]. | czasowniki zwrotne |
| Soy polaca, de [miasto], en Polonia. | ser + narodowość |
| Tengo [wiek] años. | tener, wiek |
| Estudio en un instituto de Varsovia. Mi clase es de matemáticas y geografía. | czasownik -ar |
| Hablo polaco, inglés y un poco de español. | czasownik -ar, języki |
| Tengo una hermana gemela. Se llama [imię] y tiene [wiek] años. | tener + zwrotny |
| Mi padre es [zawód] y mi madre es [zawód]. | ser + zawody bez rodzajnika |
| Me gusta viajar, patinar sobre hielo y montar a caballo. | zainteresowania |
| No como carne, soy vegetariana. | przeczenie |
| Mi país favorito es España porque tiene playas, montañas y buena comida. | ser + tener w jednym zdaniu |
| Saludos y hasta pronto. | pożegnanie |
Jeśli masz pisać to na kartkówce z pamięci, naucz się pierwszych pięciu zdań. Reszta to ozdoby, a pierwsza piątka to komplet struktur, których nauczyciel szuka.
Kliknij kartę, żeby ją odwrócić. Filtry zawężają do jednego tematu, więc da się przerobić same liczby albo same czasowniki w kilka minut.
18 pytań z całej jednostki. Po każdej odpowiedzi dostajesz wyjaśnienie, także gdy trafisz, bo w językach przypadkowe trafienie zdarza się nagminnie.